Wanneer moet jy 'n spraakterapeut kontak?

Elke kind ontwikkel teen sy eie tempo, maar daar is wel duidelike mylpale wat ons help om te sien of spraak en taal op koers is. As jy al gewonder het of jou kleintjie later vanself sal inhaal, is hierdie gids vir jou.

Gebruik die kontrolelyste hieronder om te sien waar jou kind tans is. Merk die blokkies af soos jy gaan. Dit neem net 'n paar minute.

Wat doen 'n spraakterapeut?

'n Spraak-taalterapeut is 'n gesondheidspraktisyn, geregistreer by die HPCSA, wat kinders help om beter te kommunikeer. By jong kinders werk ons met:

• Taalbegrip: verstaan wat ander sê en opdragte volg.

• Taaluitdrukking: woordeskat, sinne bou en idees oordra.

• Spraakklanke: klanke korrek en duidelik uitspreek.

• Vlotheid: hakkel of herhalings in spraak.

• Sosiale kommunikasie: beurte neem, oogkontak en speel met ander.

• Stem, eet en sluk: waar nodig.

Terapie by kleuters lyk soos speel. Ons gebruik speelgoed, boeke en speletjies, en ouers is deel van elke stap sodat oefening tuis voortgaan.

Mylpale en rooi vlae per ouderdom

Merk af wat jou kind reeds doen. Mylpale is 'n riglyn, nie 'n eksamen nie. Maar as jy verskeie blokkies oop laat, of 'n rooi vlag herken, is dit 'n goeie tyd om 'n terapeut te kontak.

18 maande tot 2 jaar

Mylpale (my kind kan):

• Ten minste 20 tot 50 woorde gebruik

• Na bekende voorwerpe en prente wys as ek dit noem

• Eenvoudige opdragte volg, soos "Gee vir Mamma die bal"

• Begin om twee woorde saam te sit ("meer melk", "Pappa weg")

• Liggaamsdele aanwys

Rooi vlae:

• Gebruik op 18 maande nog geen woorde nie

• Wys nie na dinge om jou aandag te trek nie

• Reageer nie op sy of haar naam nie

• Verloor woorde of vaardighede wat voorheen bemeester was

2 tot 3 jaar

Mylpale (my kind kan):

• Sinne van twee tot drie woorde gebruik

• Vrae vra soos "Wat is dit?" en "Waar's Pappa?"

• Opdragte met twee stappe volg

• Grootliks deur gesinslede verstaan word

• Begin om saam met ander kinders te speel

Rooi vlae:

• Sit op 2 jaar nog nie twee woorde saam nie

• Herhaal net wat ander sê (eggo) in plaas van eie woorde

• Is baie moeilik verstaanbaar, selfs vir ouers

• Raak gereeld gefrustreerd omdat hy of sy nie verstaan word nie

3 tot 4 jaar

Mylpale (my kind kan):

• Sinne van vier of meer woorde gebruik

• Oor dinge praat wat gister of elders gebeur het

• "Wie?", "Wat?" en "Waar?"-vrae beantwoord

• Grootliks deur vreemdelinge verstaan word

• Rympies en eenvoudige liedjies saamsê

Rooi vlae:

• Vreemdelinge verstaan min van wat jou kind sê

• Laat gereeld die begin- of eindklanke van woorde weg

• Hakkel met spanning, soos knipperende oë of gesigspanning

• Speel min verbeeldingspel of sukkel om saam met ander te speel

4 tot 6 jaar

Mylpale (my kind kan):

• 'n Eenvoudige storie in volgorde vertel

• Volledige, grammatikaal korrekte sinne gebruik

• "Hoekom?"- en "Hoe?"-vrae beantwoord

• Die meeste klanke duidelik sê (sommige, soos r en s, kan tot 6 of 7 jaar neem)

• Rym herken en begin klanke in woorde hoor

Rooi vlae:

• Sukkel om opdragte in die klaskamer te volg

• Vind dit moeilik om 'n storie of gebeurtenis te vertel

• Is steeds moeilik verstaanbaar vir onbekende mense

• Toon min belangstelling in rympies, letters of klanke voor skoolgaan

Enige ouderdom: Kontak dadelik 'n terapeut as jou kind vaardighede verloor, gereeld oorinfeksies het, of as jou ouerinstink vir jou sê iets is nie reg nie.

Hoekom vroeë identifisering saak maak

Die eerste vyf jaar is die tydperk waarin die brein die vinnigste groei en die maklikste nuwe verbindings vorm. Hulp wat in hierdie tydperk begin, het gewoonlik die grootste effek.

• Dit lê die grondslag vir lees en skryf. Spraak- en taalprobleme hou nou verband met latere lees- en spelprobleme.

• Dit verminder frustrasie. Kinders wat hulself nie kan uitdruk nie, het dikwels meer woedebuie of onttrek hulle.

• Dit beskerm selfvertroue. Kinders wat goed kommunikeer, maak makliker maats en voel gemaklik in die klas.

• Dit spaar tyd. Vroeë, kort ingryping voorkom dikwels langer terapie later.

  
  

'n Assessering is nie 'n verbintenis tot terapie nie. Soms is dit bloot gerusstelling en 'n paar praktiese wenke vir tuis.

Algemene vrae van ouers

"Moet ek nie maar eers wag nie?" Sommige kinders haal wel self in, maar ons kan nie vooraf weet watter kinders dit gaan wees nie. 'n Assessering help jou om duidelikheid te kry.

"My kind word tweetalig grootgemaak. Veroorsaak dit 'n agterstand?" Nee. Tweetaligheid veroorsaak nie spraak- of taalprobleme nie. Ons kyk na jou kind se vaardighede in albei tale saam.

"Is hakkel normaal?" Baie kinders tussen 2 en 5 jaar herhaal soms klanke en woorde terwyl hul taal vinnig groei. Kontak 'n terapeut as dit langer as ses maande aanhou, met spanning gepaard gaan, of jou kind ontstel.

"Het ek 'n verwysing van 'n dokter nodig?" Nee, jy kan 'n spraakterapeut direk kontak.

"Wat gebeur tydens die eerste afspraak?" Ons gesels oor jou kind se ontwikkeling en speel saam met jou kind om sy of haar begrip, spraak en taal te assesseer. Daarna bespreek ons die bevindinge en die volgende stappe.

Twyfel jy? Kontak ons

As jy meer as een blokkie in jou kind se ouderdomsgroep oop gelaat het, of 'n rooi vlag herken het, is dit die moeite werd om 'n afspraak te maak. Jy ken jou kind die beste!

Ons werk met kinders in Stellenbosch, in Afrikaans en Engels.

Maak 'n afspraak

...of klik op "chat" regs onder op die skerm om dadelik met ons te gesels